In deze laatste week van 2009 is een bijzondere reader van de pers gerold. Ik heb hem samengesteld voor en met het Lectoraat visuele retorica, verbonden aan academie St. Joost. Hij heet ‘Het hart van mijn praktijk – ontwerpers over ontwerpen’ en is bijzonder omdat het een zeer subjectieve reader is. Aan de hand van mijn favoriete teksten laat ik zien wat grafisch ontwerpen persoonlijk en maatschappelijk kan betekenen. Bovendien leg ik in de inleiding mijn eigen geloofsbrieven op tafel.

Het geeft bevrediging dat deze reader nu verschijnt, omdat dit een slecht jaar was voor mij & St. Joost. Ik moest daar namelijk stoppen met lesgeven. In 2004 had ik het theorieprogramma opgezet van de deeltijdopleiding grafisch ontwerpen. Afgelopen zomer stopte mijn voltijdcollega Ewan Lentjes en de directie besloot de twee theoriebanen samen te voegen en mijn contract niet te verlengen. Ik schrijf het neutraal op, maar het was geen fijne periode. Onlangs werd ik overigens tot mijn grote verrassing gebeld: of ik weer wilde gaan doceren (omdat er na een half jaar nog niemand was gevonden voor die grote aanstelling). Maar om meerdere redenen kon ik daar niet op ingaan.

Terug naar het goede nieuws: die nieuwe reader. Hij is te bestellen via het lectoraat: visueleretorica.AKVstjoost@avans.nl. Ook in 2010 hoop ik samen te werken met de mensen van het lectoraat.

Hierna volgt mijn inleidende tekst…

Lees verder »

Voor het Lectoraat Visuele Retorica AKV St. Joost stelde ik zeven readers samen over ontwerpgeschiedenis. Hierna  de inleiding van de laatste twee readers: ‘Grafisch ontwerpen na 1985’ en ‘De toekomst van het grafisch ontwerpen’.

Alles nieuw?

Is alles veranderd sinds de komst van de computer en de nieuwe media? Nee natuurlijk, als je kijkt naar de functies die grafisch ontwerpers vervullen. Ontwerpers hebben altijd al thema’s en organisaties verbeeld (en onvermijdelijk vanuit een bepaalde visie). Die functie heet representatie. Van theateraffiches tot websites: ontwerpers moeten ook steeds zorgen voor identificatie, voor een zodanige vormtaal dat de doelgroep zich aangesproken voelt. Een vormtaal die bovendien eigen en onderscheidend moet zijn, een visuele identiteit verschaft. Ook oriëntatie blijft een terugkerend ontwerpprobleem: hoe laat ik de lezers van een tijdschrift of de gebruikers van een site voelen waar ze zijn en waarheen ze kunnen gaan (of moeten gaan).

Lees verder »

Enkele artikelen van mijn hand, om te downloaden (via de rode links verder naar onderen)

• Kritiek en verlangen: hugues boekraad meerstemmig

• Pierre Bernard: bevrijdende communicatie
Een bondige typering van Erasmusprijs-winnaar Pierre Bernard

• Het verlengstuk van de hand
Over fotoboeken en de samenwerking tussen ontwerper en fotograaf

• De zin van design.
Naar een kritische en spirituele wijze van grafisch ontwerpen

Lees verder »

Voor AKV|St. Joost, waar ik werk als docent vaktheorie aan de deeltijdopleiding grafisch ontwerpen, heb ik een serie van zes readers samengesteld over de geschidenis van het grafisch ontwerpen. De eerste vier zijn inmiddels verschenen. Studenten en betrokken bij het HBO-onderwijs kunnen ze bestellen via het lectoraatsbureau van St. Joost: mail naar visueleretorica.AKVstjoost@avans.nl

. . . . . . . .

In Nederland bestaat geen goed overzichtswerk dat de geschiedenis van grafische vormgeving zowel esthetisch als maatschappelijk beschrijft, duidt en evalueert. Deze zes readers willen hierin voorzien. De gekozen teksten zijn zeer divers. Onder de auteurs zijn naast historici en critici ook schrijvende ontwerpers. Veel aspecten van het grafische beroepsveld komen aan de orde: letterontwerp, typografie, het maken en inzetten van beelden. Daarnaast komt de maatschappelijke context steeds terug: veranderende communicatie-behoeften, technieken en opdrachtverhoudingen, maar ook de idealen van beeldbepalende ontwerpers. De Nederlandse ontwerpgeschiedenis wordt geplaatst temidden van de internationale ontwikkelingen. De teksten zijn in het Nederlands en in het Engels, en er is gestreefd naar afwisseling tussen diepgravende en toegankelijker betogen.

De reeks ‘Geschiedenis van het grafisch ontwerpen’ is in perioden ingedeeld, waar nodig overlappend:

1: tot 1850: Woorden en beelden, machten en meningen

2: 1850-1945: Massacommunicatie en de strijd om het schone & het goede

3: 1900-1945: Revolutionaire ruimte: avant-garde en vooroorlogs modernisme

4: 1945-1985: Naoorlogs functionalisme: de organisatie van vorm, proces en samenleving

5: 1960-1985: Alternatieven: expressie en kritiek in de consumptiemaatschappij

6: na 1985: Alles nieuw? Media, werkverhoudingen, doelen en aanspreekvormen

Voor mijn studenten grafisch ontwerpen-deeltijd aan de academie St. Joost stel ik hier de beelden beschikbaar die we in de vaktheorie-lessen gebruiken.

September-oktober 2008: de lessen over de voorgeschiedenis van het ontwerpvak (tot de jaren twintig van de vorige eeuw).

Ga op de rode naam staan en selecteer met de control-toets of de rechter muisknop ‘download gekoppelde bestand’…

stjoost-beelden-4sep08

stjoost-beelden-10sep08